Reappearances : New kalderimi in Artsista, Zagori (NW Greece)

By Itinerant Workshop for the traditional building techniques 'Boulouki'

{{ shares.facebook | thousands }}

Total shares

[GR-ελληνικά στη συνέχεια]


We are Boulouki, the Itinerant Workshop for the Traditional Building Techniques working with cultural heritage in remote areas of Greece, dedicated to developing good practices for the safeguarding and dissemination of traditional knowledge.

Our biggest achievement so far is the restoration of the old kalderimi (cobbled pathway) of 400 m. with the help of nearly 50 participants, 9 apprentices and 20 masons during 2 big workshops in the region of Tzoumerka. Of course, a lot more has happened since we joined forces, which you can enjoy here!

This year’s challenge!

In August 2020 we will be at the village of Aristi in Zagori to reconstruct a 60 m (170 m2 ) old pathway, through an exemplar participatory building workshop. It is titled Reappearances: an invitation to all the people from Aristi and the wider Zagori region, residing both in Greece and abroad, to join us in the re-making of their place!

And why is it important?

Aristi is a typical settlement of mountain Greece, that shares three main characteristics with a big number of other cases around the country: it is depopulated; highly touristified and its built heritage is under law protection as a traditional settlement.

On top of that, our initiative coincides with the preparations of the nomination file for Zagori to become the first Greek Cultural Landscape of the UNESCO World Heritage List. Within this context, it has been acknowledged by the Directorate of Modern Cultural and Intangible Cultural Heritage (Hellenic Ministry of Culture and Sports) as a good practice for safeguarding heritage through community engagement. We have a lot to discuss!

The issue...

Our research revealed that legislation related to the protection of the built heritage of traditional settlements needs a lot of improvement to become efficient. We have identified weaknesses that threaten the preservation of craftsmanship, architectural heritage, and also the sustainability of the cultural landscape and the local economy. A striking example is the budgeting for dry-stone constructions proposed by the Ministry of Infrastructures and Transport. There are no standardised costs for dry-stone walls. Regarding cobbled pathways there is a vast difference between the official costing (top-down) and our estimation, which is calculated from the bottom-up, based on experience, research and the opinion of professionals: our evaluation is 10 times higher! This causes huge problems in Public Restoration Projects (for buildings and infrastructure), where monetary value prevails all other values in most of these cases, given that the lowest possible construction cost is the primary concern.

What we are doing about it?

We organise the participatory reconstruction workshop to inform and fully engage the community in the process. In just a few months we have managed to communicate the issue to all the associated official stakeholders. They all showed interest and confirmed they will attend the two round-tables we will organise alongside the workshop (05-06 September 2020). Together, we are going to discuss the necessary improvements in the legal framework and offer much-needed solutions.

Why your support is fundamental.

The total budget is a bit more than 70.000 euros. Whilst we are raising some funds from various stakeholders, we still need 20.000 euros to make sure this important work can all take place. Naturally, this is the biggest challenge of all in the era of COVID-19! Your contribution is crucial to implement the works, the round-table discussions, and for us to publish our findings and lessons learned, which will be shared afterwards as an open access resource for others.

If you wish to make an offline donation using a cheque or via bank transfer to Boulouki's bank account follow our link for more information

Impact of your contribution in REAL numbers!

We have prepared special perks to thank you, but first here is what your contribution means in real numbers:

  • 20 € = 20 stones to be chiselled by skilled masons (not machines - big difference)
  • 50 = 1 m2 of a dry-stone wall (dry stone wall building cost is not even mentioned in official budgeting...)
  • 100 = 1 m2 of kalderimi (built with the local technique tailored for the local material and the terrain)
  • 250 = 3 m of stone-caps to ensure the stability of the dry-stone walls (...splashing cement to glue stones together is a big no-no!)
  • 500 = contribution to the remaking of the fountain located at one end of the pathway (which is currently not even working)
  • 1000 = 3 m3 local stone + 30 hours of labour for one experienced mason + 30 hours for an apprentice to build 10 m2 of (takes time, requires patience, skill and yes! love)
  • 2000 = contribution to the reconfiguration of the public space around the bust of Christos Zoidis, a hero from Aristi, who died in the Second World War (or 20 m2 of kalderimi)!

Now try to imagine...

...the sound of chiseling echoing around the mountains, passing down the craft and practice of caring for one’s place, from generation to generation, leading the way to a healthy future made by our own hands!

Reappearances” is our unique way to show how this can happen in practice.


Γεια σας!

Είμαστε το Μπουλούκι, το Περιοδεύον Εργαστήριο για τις Παραδοσιακές Τεχνικές Δόμησης, που ασχολείται με τη μελέτη της πολιτιστικής κληρονομιάς σε απομονωμένες περιοχές της Ελλάδας, με αφοσίωση στην ανάπτυξη καλών πρακτικών για τη διαφύλαξη και το διαμοιρασμό της παραδοσιακής γνώσης.

Το μεγαλύτερό μας κατόρθωμα μέχρι σήμερα είναι η ανακατασκευή του παλιού μονοπατιού 400 μ, με τη βοήθεια περίπου 50 συμμετεχόντων, 9 μαθητευόμενων τεχνιτών και 20 μαστόρων κατά τη διάρκεια 2 απαιτητικών εργαστηρίων στην περιοχή των Τζουμέρκων. Φυσικά, πολλά περισσότερα έχουν συμβεί από τότε που ενώσαμε τις δυνάμεις μας, τα οποία μπορείτε να απολαύσετε εδώ!

Η φετινή πρόκληση!

Τον Αύγουστο 2020 θα είμαστε στην Αρίστη, ένα χωριό του Ζαγορίου, για την ανακατασκευή ενός καλντεριμιού 60 μ (170 μ2) μέσα από ένα πρότυπο συμμετοχικό εργαστήριο παραδοσιακής δόμησης. Έχει τον τίτλο “Επιστροφές” και προσκαλεί καταρχήν τους Αριστινούς και τους Ζαγορίσιους, από την Ελλάδα και το εξωτερικό, να συνεργαστούμε για την ανάπλαση του χωριού!

Και τι σημασία έχουν όλα αυτά;

Η Αρίστη είναι ένας τυπικός οικισμός της ορεινής Ελλάδας, ο οποίος έχει τα τρία βασικά χαρακτηριστικά που φέρουν πλήθος ακόμη παρόμοιες περιπτώσεις στη χώρα: ο πληθυσμός του έχει μειωθεί ραγδαία˙ επίκεντρο της ζωής αποτελεί ο τουρισμός˙ και το δομημένο περιβάλλον (η αρχιτεκτονική κληρονομιά) προστατεύεται από το νόμο λόγω του ότι είναι χαρακτηρισμένος παραδοσιακός οικισμός.

Επιπλέον, η πρωτοβουλία μας συμπίπτει χρονικά με την προετοιμασία του φακέλου υποψηφιότητας του Ζαγορίου για τη συμπερίληψή του ως το πρώτο ελληνικό πολιτιστικό τοπίο στον κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Στο πλαίσιο αυτό, έχει ήδη αναγνωριστεί από τη Διεύθυνση Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς (Yπουργείο Πολιτισμού & Αθλητισμού) ως καλή πρακτική διαφύλαξης της κληρονομιάς με τη συμμετοχή της κοινότητας. Όπως καταλαβαίνετε, είναι πολλά τα θέματα προς συζήτηση!

Το πρόβλημα...

Η έρευνά μας αποκάλυψε ότι το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο που σχετίζεται με την προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς των παραδοσιακών οικισμών, χρήζει βελτίωσης προκειμένου να είναι αποτελεσματικό. Εντοπίσαμε μια σειρά από αδύνατα σημεία τα οποία απειλούν τη διατήρηση της μαστορικής τέχνης, την αρχιτεκτονική κληρονομιά, αλλά και τη βιωσιμότητα του πολιτισμικού τοπίου και της τοπικής οικονομίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η κοστολόγηση των ξερολιθικών κατασκευών του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών. Από τη μια δεν υπάρχει αναφορά στην κατασκευή ξερολιθικών τοίχων, κι από την άλλη για τα καλντερίμια διαπιστώσαμε τεράστια διαφορά μεταξύ της επίσημης τιμολόγησης και των δικών μας εκτιμήσεων, που προέκυψαν από τα κάτω, με βάση την εμπειρία, την έρευνα και τη γνώμη ειδικών: η εκτίμησή μας δείχνει ότι το πραγματικό κόστος είναι περίπου 10 φορές μεγαλύτερο! Αυτό αποτελεί αιτία πλήθους προβλημάτων που αφορούν τα δημόσια έργα αποκαταστάσεων για κτίρια και υποδομές, εφόσον, σε αυτές τις περιπτώσεις όπου ζητούμενο είναι το χαμηλότερο δυνατό κόστος κατασκευής, η χρηματική αξία επικρατεί όλων των άλλων αξιών.

Τι κάνουμε για αυτό;

Διοργανώνουμε το συμμετοχικό εργαστήριο ανακατασκευής του καλντεριμιού με στόχο την ενημέρωση και ενθάρρυνση της συμμετοχής (που αυτόματα σημαίνει την “ενεργοποίηση”) της κοινότητας στη διαδικασία. Μέσα σε λίγους μόλις μήνες καταφέραμε να κοινοποιήσουμε τα ευρήματά μας σε όλους τους σχετιζόμενους επίσημους φορείς. Όλοι έδειξαν ενδιαφέρον και επιβεβαίωσαν ότι θα παραστούν στις δύο στρογγυλές τράπεζες που διοργανώνουμε παράλληλα με το εργαστήριο (05-06 Σεπτεμβρίου 2020). Μαζί θα συζητήσουμε τις απαραίτητες βελτιώσεις του θεσμικού πλαισίου και από πλευράς μας θα προτείνουμε αναγκαίες λύσεις.

Γιατί η συμβολή σας είναι θεμελιώδης.

Το συνολικό κόστος του εγχειρήματος ανέρχεται σε λίγο παραπάνω από 70.000 ευρώ. Μέσα από την εκστρατεία αυτή ζητάμε 20.000, ενώ προσπαθούμε να εξασφαλίσουμε τους υπόλοιπους πόρους από άλλες πηγές. Όπως είναι φυσικό, η οικονομική βιωσιμότητα αποτελεί και τη μεγαλύτερη πρόκληση από όλες την εποχή του COVID-19! Η συμβολή σας είναι κρίσιμη για την ομαλή διεξαγωγή των εργασιών, των στρογγυλών τραπεζών, και την ποιοτική έκδοση των πρακτικών, τα οποία στη συνέχεια θα δημοσιευθούν με ανοιχτή πρόσβαση.

Eαν το επιθυμείτε μπορείτε να κάνετε δωρεά μέσω κατάθεσης στον τραπεζικό λογαριασμό του Μπουλουκιού ακολουθώντας τις πληροφορίες στον παρακάτω σύνδεσμο

Η προσφορά σας σε πραγματικά νούμερα!

Αν και έχουμε ετοιμάσει για εσάς συμβολικά δώρα για ευχαριστώ, ρίξτε πρώτα μια ματιά στον αντίκτυπο της προσφοράς σας σε πραγματικά νούμερα:

  • 20 € = πελέκημα 20 λίθων από δεξιοτέχνες λιθοξόους (όχι μηχανήματα - μεγάλη διαφορά!)
  • 50 = 1 μ2 ξερολιθικού τοίχου (κάτι που σήμερα δεν συμπεριλαμβάνεται στο επίσημο αναλυτικό τιμολόγιο οικοδομικών εργασιών, βλ. ΑΤΟΕ...)
  • 100 = 1 μ2 καλντεριμιού (με την παραδοσιακή τεχνική προσαρμοσμένη στα τοπικά υλικά και τη μορφολογία του εδάφους)
  • 250 = 3 μ λίθινα καπάκια για τη σταθεροποίηση των ξερολιθικών τοίχων (λέμε όχι στο πασπάλισμα με τσιμέντο!)
  • 500 = συμβολή στη διασκευή της κρήνης που βρίσκεται στην κατάληξη του μονοπατιού (η οποία σήμερα δε λειτουργεί)
  • 1000 = 3 μ3 τοπικής πέτρας + 30 ώρες χειρωνακτικής εργασίας για έναν έμπειρο μάστορα + 30 για έναν μαθητευόμενο τεχνίτη για να κτιστούν 10 μ2 καλντεριμιού (χρειάζεται χρόνος, υπομονή, δεξιότητα και ναι! αγάπη)
  • 2000 = συμβολή στη διαμόρφωση του μνημείου της προτομής του Χρήστου Ζωΐδη, ήρωα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου από την Αρίστη, (ή 20 μ2 καλντεριμιού)!

Και τώρα προσπαθήστε να φανταστείτε...

...τον ήχο του πελεκήματος που αντηχεί στα βουνά και σημαίνει τη μεταλαμπάδευση από γενιά σε γενιά της τέχνης και της πρακτικής του να φροντίζει κανείς για τον τόπο του, ανοίγοντας το δρόμο για ένα μέλλον υγιές, φτιαγμένο από τα χέρια μας!

Οι “Επιστροφέςείναι ο δικός μας μοναδικός τρόπος για να δείξουμε πώς αυτό μπορεί να γίνει στην πράξη.

    {{ giver.full_name}}

    {{ giver.created_at }}
    {{ currencyConversion(giver.currency) }}

    {{ currencyConversion(giver.currency) }}{{ giver.don_amount }}

    Offline donation

Team Members


Chris Theo